Akaryakıt Fiyatları ve Enflasyon Üzerindeki Etkileri Analiz Ediliyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ekonomistleri Mert Gökcü ve Eren Sezer tarafından yapılan analize göre, akaryakıt fiyatlarındaki değişimlerin enflasyon üzerindeki etkileri inceleniyor. Uluslararası petrol fiyatlarındaki artışların tüketici enflasyonunu doğrudan ve dolaylı olarak etkilediği belirtiliyor. 2026 yılında akaryakıt harcamalarının tüketici sepetindeki payının yüzde 3,21 olduğu vurgulanırken, fiyat artışlarının ulaştırma ve gıda gibi sektörlerde maliyetleri artırdığı ifade ediliyor.
Vergi Ayarlamasıyla Fiyat Dengesi Sağlanıyor
Analize göre, akaryakıt fiyatlarındaki artışları dengelemek için eşel mobil mekanizması kullanılıyor. Bu mekanizma, akaryakıt fiyatlarındaki artışları vergi düzenlemeleriyle kontrol altına alarak otomatik dengeleyici görevi görüyor. Özellikle benzin, motorin ve LPG gibi akaryakıt türlerinde farklı bileşenlerin olduğu belirtilirken, 2026 yılı itibarıyla ÖTV'nin akaryakıt fiyatları içindeki payının yüzde 21 ile 26 arasında değiştiği aktarılıyor.
Enflasyona Etkisi Hesaplanıyor
Analizde yapılan hesaplamalara göre, Brent petrol fiyatlarındaki yüzde 10'luk artışın enflasyonu artırma etkisi inceleniyor. Eşel mobil sisteminin devrede olmadığı durumda enflasyonun artabileceği belirtilirken, sistemin etkin şekilde çalışması durumunda bu etkinin azaldığı görülüyor. Ortalama petrol fiyatının 70 dolar seviyesinde olduğu senaryoda enflasyona etkisinin 1,9 puandan 0,6 puana düştüğü hesaplanıyor. Petrol fiyatının 90 dolar seviyesine çıkması durumunda eşel mobil sisteminin enflasyonu yaklaşık 3,7 puan sınırlayıcı etkisi olabileceği belirtiliyor.
Analizde, küresel enerji fiyatlarının para politikasının kontrolü dışında olduğuna dikkat çekilerek, eşel mobil uygulamasının dış kaynaklı fiyat baskılarını azaltmada önemli bir araç olduğu vurgulanıyor. Merkez Bankası ekonomistleri, eşel mobil mekanizmasının enflasyonun kontrol altına alınmasına ve dezenflasyon sürecine katkı sağlayacağını değerlendiriyor.
