Orta Doğu’da artan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki fiili kapanma, küresel enerji piyasalarını derinden sarsarken Körfez ülkelerinde ekonomik kayıplar hızla büyüyor. Özellikle petrol ve doğal gaz ihracatına dayalı ekonomilerde, gelir kaybı günlük milyarlarca doları bulmuş durumda.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası başlayan karşılıklı hamleler, yalnızca askeri değil ekonomik etkileriyle de dikkat çekiyor. Enerji üretimi, lojistik, ticaret ve turizm gibi birçok sektörde ciddi daralma yaşanırken, savaşın ilk haftalarından itibaren bölge ekonomilerinde belirgin bir yavaşlama gözlemleniyor.
Petrol Arzında Tarihi Düşüş
Körfez ülkelerinin petrol ihracatı, savaşın üçüncü haftasında yüzde 60’tan fazla gerileyerek günlük 25 milyon varilden yaklaşık 10 milyon varil seviyesine indi. Bu durum, modern tarihin en büyük arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Dünya petrol arzının yaklaşık üçte birini sağlayan bölge, aynı zamanda küresel petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’na ev sahipliği yapıyor. Bu kritik geçiş noktasındaki aksama, özellikle Çin ve Hindistan gibi büyük enerji ithalatçısı ülkeleri de doğrudan etkiliyor.
Enerji Gelirlerinde Milyarlarca Dolarlık Kayıp
Son verilere göre Körfez ülkelerinin yalnızca petrol gelirlerindeki kaybı iki haftada 25 milyar dolara kadar ulaştı. Doğal gaz ve LNG gelirleri de eklendiğinde bu rakamın çok daha yukarı çıkabileceği ifade ediliyor.
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener’e göre, bölge ülkelerinin toplam günlük kaybı 2 milyar doların üzerine çıkmış durumda. En büyük darbeyi ise enerji gelirlerine büyük ölçüde bağımlı olan ülkeler alıyor.
Suudi Arabistan’da günlük kaybın 1 milyar dolara yaklaştığı belirtilirken, Birleşik Arap Emirlikleri yaklaşık 350 milyon dolar, Katar ise 300 milyon dolar civarında zarar görüyor. Kuveyt, Irak ve Umman gibi ülkelerde de yüz milyonlarca dolarlık günlük kayıplar söz konusu.
Doğal Gaz ve LNG Sevkiyatları Durma Noktasında
Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından biri olan Katar’ın sevkiyatları neredeyse tamamen kesilmiş durumda. Hürmüz Boğazı’na bağımlı olan tanker trafiğinin durması, küresel gaz piyasasında da arz endişelerini artırıyor.
Petrol Fiyatları Yükseldi, Stoklar Devreye Girdi
Arzın daralmasıyla birlikte petrol fiyatları kısa sürede varil başına 100 dolar seviyesinin üzerine çıktı. Bunun üzerine Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, piyasayı dengelemek amacıyla 400 milyon varillik acil petrol stokunu kullanma kararı aldı.
Uzmanlar, bu müdahalenin fiyat artışını tamamen durduramayacağını ancak piyasalardaki panik havasını geçici olarak azaltabileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı’nın Stratejik Önemi
Basra Körfezi’ni Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak ön plana çıkıyor. Bölgedeki bazı ülkeler alternatif boru hatlarıyla ihracat yapabilse de birçok ülke için bu boğaza bağımlılık neredeyse tam seviyede.
Bu nedenle boğazda yaşanan her aksama, yalnızca bölgeyi değil tüm dünya ekonomisini etkileyen zincirleme sonuçlar doğuruyor.
