Bağ-Kur kapsamında çalışan küçük esnaf ve sanatkârların emeklilik şartlarını değiştirebilecek düzenleme yeniden gündemde. Üzerinde çalışıldığı belirtilen formülle 9 bin prim günü şartının 7 bin 200 güne indirilmesi amaçlanıyor. Düzenleme hayata geçirilirse kapsama giren sigortalılar 1.800 gün, yani yaklaşık 5 yıllık prim avantajı elde edebilecek. Ancak konuya ilişkin henüz yasalaşmış bir düzenleme bulunmuyor.
Bağ-Kur'luların uzun süredir beklediği prim günü düzenlemesine ilişkin tartışmalar yeniden başladı. Küçük esnaf ve sanatkârların emeklilik için tamamlaması gereken prim gününün SSK'lılarla eşitlenerek 9.000'den 7.200 güne düşürülmesi gündemde.
Düzenlemenin yasalaşması halinde yaklaşık 1 milyon küçük esnaf ve sanatkârın daha az prim ödeyerek emeklilik hakkına ulaşabilmesi bekleniyor.
Bağ-Kur'lulara 1.800 Günlük Avantaj
Gündemdeki düzenlemenin en önemli kısmını prim gün sayısındaki 1.800 günlük azalma oluşturuyor. Mevcut şartlarda 9 bin gün prim ödemesi gereken bir Bağ-Kur'lunun, yeni sistem kapsamında 7 bin 200 günle emeklilik hakkına ulaşabilmesi söz konusu olabilecek.
Aradaki 1.800 günlük fark yaklaşık 5 yıllık prim ödemesine karşılık geliyor. Bu nedenle düzenleme kamuoyunda "5 yıl erken emeklilik" olarak değerlendirilse de avantajın doğrudan emeklilik yaşının beş yıl düşürülmesi anlamına gelmediğine dikkat çekiliyor.
SSK ile Bağ-Kur Arasındaki Prim Farkının Azaltılması Hedefleniyor
Düzenlemenin temel gerekçelerinden biri SSK ve Bağ-Kur kapsamındaki sigortalılar arasında bulunan prim günü farkı. 2008 sonrasında sigortalı olan SSK'lılarda genel olarak 7.200 prim günü şartı uygulanırken Bağ-Kur kapsamında bulunanlarda 9.000 gün şartı bulunuyor.
Planlanan değişiklikle özellikle küçük esnaf açısından iki sigortalılık statüsü arasındaki 1.800 günlük farkın ortadan kaldırılması amaçlanıyor.
Her Bağ-Kur'lu Düzenlemeden Yararlanamayabilir
Düzenlemeye ilişkin en önemli belirsizliklerden biri kapsamın kimleri içereceği. Çalışmanın öncelikle bakkal, manav, kasap ve terzi gibi küçük esnaf ve sanatkârları kapsayabileceği belirtiliyor.
Buna karşılık anonim ve limited şirket ortaklarının kapsam dışında tutulabileceği değerlendiriliyor. Dolayısıyla düzenlemenin yasalaşması durumunda tüm Bağ-Kur sigortalılarının otomatik olarak 7.200 gün şartına geçeceği kesinleşmiş değil.
"Küçük esnaf" kapsamının hangi meslekleri içereceği veya gelir, ciro ve işletme büyüklüğü gibi kriterlerin uygulanıp uygulanmayacağı yasa teklifinin ayrıntılarıyla belli olacak.
Emeklilik Yaşının Düşürülmesi Gündemde Değil
Üzerinde çalışıldığı belirtilen formülün emeklilik yaşını değil, gerekli prim gün sayısını değiştirmesi bekleniyor. Bu nedenle 9.000 günden 7.200 güne geçiş, herkes için emeklilik tarihinin otomatik olarak beş yıl öne çekilmesi anlamına gelmiyor. Sigortalının tabi olduğu yaş ve diğer emeklilik şartlarını da tamamlaması gerekecek. Ayrıca Bağ-Kur kapsamında emeklilik işlemleri açısından prim borcu durumu da önemini koruyor.
Kadın Bağ-Kur'lular İçin Durum Farklı Olabilir
Düzenlemenin kadın sigortalılara etkisi de sigorta başlangıç tarihine ve tabi olunan mevcut mevzuata göre değişebilecek.
Bazı kadın Bağ-Kur'lular için halihazırda 7.200 günlük prim şartının bulunması nedeniyle yeni düzenleme bu gruplara ilave bir avantaj sağlamayabilir.
Buna karşılık mevcut mevzuatta 9.000 prim gününe tabi kadın sigortalılar açısından 7.200 güne geçiş önemli bir kolaylık oluşturabilir.
Düzenleme Ne Zaman Meclis'e Gelecek?
Bağ-Kur prim günlerinin düşürülmesine yönelik çalışma daha önce de gündeme gelmişti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da 9 bin günlük prim şartının 7 bin 200 güne indirilmesine yönelik çalışmalar yapıldığını açıklamıştı.
Ancak şu an için TBMM'de kabul edilerek Resmî Gazete'de yayımlanmış bir 7.200 gün düzenlemesi bulunmuyor. Düzenlemenin 2027 yılında Meclis gündemine gelebileceğine yönelik beklentiler bulunmakla birlikte kesinleşmiş bir yasama takvimi açıklanmış değil.
Bu nedenle kapsam, yürürlük tarihi ve yararlanma şartlarının yasa teklifi ortaya çıkmadan kesinleştiğini söylemek mümkün değil.
Bağ-Kur'lular açısından mevcut emeklilik koşulları uygulanmaya devam ederken, olası düzenlemenin ayrıntıları yapılacak resmi açıklamalar ve Meclis süreciyle netlik kazanacak.
