Sosyal güvenlik sisteminde uzun süredir tartışılan “hem dul hem yetim aylığı alınabilir mi?” sorusuna Yargıtay’dan emsal niteliğinde bir karar geldi. Yüksek Mahkeme, ölüm aylıklarında hangi kanunun uygulanacağına ilişkin önemli bir içtihat ortaya koyarak, hakkın doğduğu tarihin esas alınması gerektiğine vurgu yaptı.
Başvuru Reddedildi, Dosya Yargıtay’a Taşındı
Eşinin vefatının ardından dul aylığı almaya başlayan bir kadın, daha önce hayatını kaybeden babası üzerinden de yetim aylığı talebinde bulundu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından ikinci maaş başvurusu reddedildi. Bunun üzerine konu yargıya taşındı.
İlk derece mahkemesi SGK’nın kararını yerinde bulurken, istinaf mahkemesi babanın 2008 yılı öncesinde vefat ettiğini dikkate alarak ikinci aylığın bağlanması gerektiğine hükmetti. Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay’ın önüne geldi.
Yargıtay: Hakkın Doğduğu Tarih Belirleyici
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kararında kritik bir noktaya dikkat çekti: Ölüm aylığında uygulanacak mevzuat, hakkın doğduğu tarihe göre belirlenmeli.
Mahkeme, söz konusu kadının babası üzerinden maaş alma hakkının, eşinin ölümünden sonra doğduğunu belirtti. Eşin vefatının 1 Ekim 2008 sonrasında gerçekleşmesi nedeniyle, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğine hükmedildi.
Bu kanun, aynı anda hem eşten hem de babadan iki ayrı ölüm aylığı alınmasına izin vermiyor. Yargıtay, bu gerekçeyle ikinci maaş talebinin reddedilmesi gerektiğine karar verdi.
“Hak Bakidir” Düşüncesi Her Zaman Geçerli Değil
SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş da konuya ilişkin değerlendirmesinde, sigortalıya ait şartların ölüm tarihinde, hak sahiplerine ilişkin koşulların ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre belirlendiğini ifade etti.
Karakaş, eşin ölümünün 1 Ekim 2008 sonrasında gerçekleşmesi halinde yeni yasanın geçerli olduğunu ve sistemin yalnızca yüksek olan aylığın tercih edilmesine imkan tanıdığını vurguladı.
Uzmanlara göre bu karar, “Babam daha önce vefat etmişti, hakkım saklıdır” anlayışının her durumda geçerli olmadığını ortaya koyuyor. Özellikle dul kalma veya çalışma hayatından ayrılma gibi şartların gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanun, ikinci maaş alınıp alınamayacağını belirliyor.
Emsal Niteliğinde Karar
Yargıtay’ın verdiği bu karar, benzer durumda olan hak sahipleri için emsal teşkil ediyor. Karar ile sosyal güvenlik sisteminde çift maaş uygulamasına ilişkin hukuki çerçeve netleşmiş oldu.
Sosyal güvenlik mevzuatında 2008 sonrası düzenlemelerin esas alınması, sistemin sürdürülebilirliği açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
