Norveç merkezli enerji araştırma kuruluşu Rystad Energy, ABD/İsrail ile İran arasında yaşanan çatışmaların küresel petrol piyasalarında ciddi arz sorunlarına yol açtığını açıkladı. Kuruluşun yayımladığı son analizde, savaşın başladığı tarihten bu yana dünya genelinde yaklaşık 1 milyar varillik ham petrol arz kaybı yaşandığı belirtilirken, bu rakamın yıl sonuna kadar 2 milyar varile ulaşabileceği öngörüldü.
Körfez Bölgesinde Üretim Sert Şekilde Geriledi
Rystad Energy'nin değerlendirmesine göre, çatışmalar öncesinde günlük yaklaşık 24,2 milyon varil petrol üreten Körfez ülkelerinde üretim önemli ölçüde azaldı. Mevcut üretim seviyesinin günlük 12,4 milyon varile kadar gerilediği belirtilirken, yaşanan arz kaybının küresel enerji piyasalarında önemli etkiler yarattığı ifade edildi.
Uzmanlar, bugüne kadar oluşan toplam arz kaybının ABD'nin stratejik petrol rezervlerinin yaklaşık iki buçuk katına denk geldiğini hesaplıyor.
En Büyük Kayıp Suudi Arabistan'da
Rapora göre arz kesintilerinden en fazla etkilenen ülkelerin başında Suudi Arabistan geliyor. Günlük yaklaşık 3,8 milyon varillik üretimin etkilenmesi toplam kesintilerin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Buna rağmen yükselen petrol fiyatları ve alternatif ihracat rotalarının kullanılması sayesinde Suudi Arabistan'ın petrol gelirlerinin son yılların en yüksek seviyelerine kadar ulaştığı belirtildi.
Irak ve Kuveyt'te İhracat Baskısı
Irak'ta günlük yaklaşık 2,8 milyon varillik petrol arzının etkilendiği ifade edilirken, ülkenin ihracat gelirlerinde ciddi düşüş yaşandığı kaydedildi. Kuveyt'te ise günlük yaklaşık 2 milyon varillik arz kaybı hesaplandı. Uzmanlar, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen enerji sevkiyatlarında yaşanan aksaklıkların bölge ülkelerinin ihracat performansını olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
Hürmüz Boğazı'nda Trafik Azaldı
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki gemi hareketliliğinde de önemli düşüş yaşandı. Çatışmaların başlamasının ardından günlük tanker geçişlerinin sert şekilde gerilediği belirtilirken, sonraki aylarda kısmi toparlanma görülse de trafik hacminin hâlâ savaş öncesi seviyelerin altında kaldığı aktarıldı.
Alternatif olarak kullanılan Suudi Arabistan'daki Yenbu Limanı ile Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Füceyre Limanı'nın ise Hürmüz Boğazı'nın kapasitesini tam olarak karşılayamadığı ifade edildi.
Petrol Piyasasında Kademeli Normalleşme Bekleniyor
Rystad Energy, üretim ve lojistik akışların normale dönüş sürecinin hızlı olmayacağını öngörüyor. Kuruluş, tankerlerin yeniden konumlandırılması ve üretim sahalarının tam kapasiteye ulaşmasının zaman alacağını belirterek toparlanmanın kademeli şekilde gerçekleşeceğini vurguladı.
Analize göre kaybedilen petrol hacimlerinin büyük bölümünün sonbahar aylarına kadar geri kazanılması beklenirken, Irak ve Kuveyt'teki bazı sahalarda yaşanan üretim sorunları nedeniyle tam normalleşmenin 2027 yılına kadar uzayabileceği değerlendiriliyor.
Yıl Sonunda Arz Kaybı 2 Milyar Varili Aşabilir
Rystad Energy Orta Doğu ve Kuzey Afrika Araştırma Direktörü Aditya Saraswat, mevcut senaryolar altında bile küresel petrol arzındaki toplam kaybın yıl sonuna kadar en az 2 milyar varile ulaşabileceğini dile getirdi.
Saraswat, çatışmaların devam ettiği her ay piyasadan yüz milyonlarca varillik petrolün eksildiğini belirterek, özellikle Irak ve Kuveyt'teki bazı üretim sahalarında yaşanan kayıpların kalıcı olabileceğini ifade etti. Uzmanlara göre Körfez bölgesindeki üretim kesintileri, modern petrol tarihinin en büyük arz şoklarından biri olarak değerlendiriliyor.
