Lokanta, kafe ve restoranlarda uzun süredir tartışma konusu olan servis ücreti uygulamasına ilişkin önemli bir düzenleme hayata geçirildi. Ticaret Bakanlığı, yiyecek ve içecek hizmeti sunan işletmelerde müşterilerden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti veya benzeri adlar altında zorunlu ek ödeme talep edilmesini yasakladı. Ancak bu yasak, belirli iş yerleri için istisna içeriyor.
Yönetmelik 30 Ocak 2026’da Değişti
30 Ocak 2026 tarihinde Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle; lokanta, restoran, kafe, pastane ve benzeri işletmelerin, tüketicilerden sipariş edilen ürün bedeli dışında zorunlu bir ücret talep etmesi engellendi. Düzenlemede, 4857 Sayılı İş Kanunu’nun 51’inci maddesi kapsamındaki iş yerleri ise açıkça istisna tutuldu.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, tüketicilerin yalnızca tükettikleri yiyecek ve içeceklerin bedelini ödeyeceği, bahşişin ise tamamen gönüllülük esasına dayanacağı vurgulandı. Menü ve fiyat listelerinde servis ücreti ya da kuver gibi ek bedellere ilişkin ifadelere de yer verilemeyeceği belirtildi.
İş Kanunu’ndaki İstisna Ne Anlama Geliyor?
İş Kanunu’nun 51. maddesi, “yüzde usulü”nün uygulandığı işletmeler için özel bir düzenleme içeriyor. Bu maddeye göre; otel, lokanta, eğlence yerleri ve benzeri işletmelerde, servis karşılığı müşterilerin hesaplarına yüzde 5, 10 veya 15 gibi oranlarda eklenen tutarların tamamı işveren tarafından çalışanlara eksiksiz şekilde dağıtılmak zorunda.
Ancak bu durum, her restoranın servis ücreti alabileceği anlamına gelmiyor. Servis ücreti yalnızca yüzde usulüyle işçi çalıştırılan işletmelerde mümkün oluyor. Yani işletmede bu sistem uygulanmıyorsa, İş Kanunu gerekçe gösterilerek servis ücreti talep edilmesi yasal değil.
Yüzde Usulü Uygulanıp Uygulanmadığı Nasıl Anlaşılır?
Çalışma mevzuatına göre yüzde usulünün geçerli olabilmesi için, Yüzdelerden Toplanan Paraların İşçilere Dağıtılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulması gerekiyor. Toplanan servis ücretleri ve bahşişler, iş yerinde çalışan tüm personel arasında; çalışılan gün sayısı, görev ve puanlama sistemine göre paylaştırılıyor.
İşverenin, her hesap pusulasına ait toplam tutarı belgeleyerek işçi temsilcilerine sunması ve bu kayıtları en az beş yıl saklaması zorunlu. Puanlama sistemi ise baş aşçıdan garsona kadar her pozisyon için ayrı ayrı belirlenmiş durumda.
Tüketici İçin Şeffaflık Şart
Uzmanlara göre, servis ücreti uygulamasının suistimal edilmemesi ve tüketicinin mağdur olmaması için, yüzde usulü uygulanan işletmelerin bunu açık ve görünür şekilde ilan etmesi gerekiyor. Böylece müşteriler, hangi işletmelerde servis ücretinin yasal olarak alındığını net biçimde görebilecek. Düzenlemenin sağlıklı işlemesi için Ticaret Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının koordineli hareket etmesinin büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.
