Tarım ve Orman Bakanlığı, insan ve çevre sağlığı açısından risk oluşturabileceği değerlendirilen üç aktif maddeyi içeren bitki koruma ürünlerinin piyasadan kaldırılması için takvimi açıkladı. Thiophanate Methyl, Indoxacarb ve Phosmet içeren ürünlerde ithalat 13 Kasım 2026'da, imalat 18 Aralık 2026'da, kullanım ise 31 Aralık 2027'de sona erecek.
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, tarımsal üretimde kullanılan bazı bitki koruma ürünlerine ilişkin yeni bir karar aldı. Yapılan değerlendirmelerin ardından THIOPHANATE METHYL, INDOXACARB ve PHOSMET aktif maddelerini içeren ürünlerin ithalat, üretim ve kullanımının aşamalı olarak sonlandırılmasına karar verildi.
Belirlenen takvime göre söz konusu ürünlerin fiili ithalatına 13 Kasım 2026, imalatına 18 Aralık 2026 tarihinde son verilecek. Mevcut ürünlerin kullanımına ise 31 Aralık 2027'ye kadar izin verilecek.
İnsan ve Çevre Sağlığı Riskleri Değerlendirildi
Bakanlık açıklamasında, bitki koruma ürünlerinin ruhsatlandırılması, üretimi, ithalatı, piyasaya sunulması ve denetlenmesine ilişkin süreçlerin 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile ilgili mevzuat kapsamında yürütüldüğü belirtildi.
Türkiye'de ilk kez ruhsatlandırılacak bitki koruma ürünlerinin aktif maddelerinin Avrupa Birliği veya G8 ülkelerinde ruhsatlı olması şartı bulunuyor.
İnsan veya çevre sağlığı açısından uluslararası kuruluşlar tarafından riskli değerlendirilen aktif maddeler için ise alternatif ürünler, üretim ve ithalat miktarları, mevcut stoklar, kullanım verileri ve ülkenin ihtiyaçları birlikte değerlendiriliyor. Gerekli görülmesi halinde söz konusu maddelerin kullanımı kısıtlanabiliyor veya belirlenen bir takvim doğrultusunda tamamen sona erdirilebiliyor.
Üç Aktif Madde İçin Ayrı Riskler Belirlendi
Bakanlığın yeniden değerlendirmeye aldığı üç aktif madde için farklı sağlık ve çevre riskleri ön plana çıktı.
Thiophanate Methyl için güvenli toksikolojik referans değerlerinin belirlenememesi, tüketicilere yönelik olası akut riskler ve endokrin bozucu özelliklere ilişkin değerlendirmeler dikkate alındı. Maddenin Avrupa Birliği'ndeki onayının sona ermiş olması da kararın gerekçeleri arasında gösterildi.
Indoxacarb değerlendirmesinde ise küçük otçul memeliler, solucanlarla beslenen memeliler, bal arıları ve benzeri böcekler üzerindeki riskler öne çıktı. Tüketicilere yönelik akut risk ihtimalinin tamamen ortadan kaldırılamaması ve maddenin Avrupa Birliği'ndeki onay sürecinin sona ermesi de değerlendirmeye dahil edildi.
Phosmet için yapılan incelemede ise uygulayıcılar, çalışanlar ve ilaçlama yapılan alanların çevresinde bulunan kişiler açısından koruyucu tedbirlere rağmen kabul edilemez seviyede risklerin bulunduğu belirtildi. Ayrıca tüketiciler ile sucul organizmalar açısından yüksek akut ve kronik riskler tespit edildiği ve maddenin Avrupa Birliği'ndeki onayının sona erdiği bildirildi.
Yasak İçin Takvim Belli Oldu
Bakanlık, söz konusu aktif maddelerin kullanıldığı alanlarda yeterli sayıda alternatif bitki koruma ürününün ruhsatlandırılmış olmasını da dikkate aldı.
Buna göre üç aktif maddeyi içeren ürünler için uygulanacak takvim şöyle:
- İthalatın sona ermesi: 13 Kasım 2026
- İmalatın sona ermesi: 18 Aralık 2026
- Kullanımın sona ermesi: 31 Aralık 2027
Böylece ürünler bir anda piyasadan çekilmek yerine belirlenen geçiş takvimi doğrultusunda aşamalı olarak kullanımdan kaldırılacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı, bitki koruma ürünlerine yönelik inceleme ve düzenlemelerin insan ve çevre sağlığının korunması, sürdürülebilir bitki sağlığının sağlanması ve güvenli tarımsal kullanım ilkeleri doğrultusunda sürdürüleceğini bildirdi.
