Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) hesaplama yönteminde yapılan değişikliklere ilişkin kapsamlı bir değerlendirme yayımladı. Merkez Bankası ekonomistleri tarafından hazırlanan analizde, endeksin ağırlık yapısında yapılan güncellemenin 2026 yılı ocak ayı enflasyonuna etkisinin yaklaşık 0,1 puan düşürücü yönde olduğu belirtildi.
TÜFE’de üç temel metodolojik değişiklik
Analize göre TÜİK, uluslararası standartlara uyum çerçevesinde TÜFE hesaplamasında üç ana başlıkta güncellemeye gitti. Bunlar; tüketim harcamalarının sınıflandırılmasının yenilenmesi, baz yılının 2025 olarak güncellenmesi ve harcama ağırlıklarının belirlenmesinde kullanılan ana veri kaynağının değiştirilmesi olarak sıralandı.
TÜFE, hanehalklarının tükettiği mal ve hizmet fiyatlarındaki değişimi ölçerken Avrupa Birliği normlarına uygun şekilde hesaplanıyor. Ocak 2026 itibarıyla yapılan bu düzenlemelerle birlikte endeksin, güncel tüketim alışkanlıklarını daha doğru yansıtması amaçlandı.
Sınıflandırma yapısı yenilendi, ana grup sayısı arttı
Eski sistemde 12 ana harcama grubu bulunan TÜFE, yeni sınıflamayla birlikte 13 ana gruba çıkarıldı. Birleşmiş Milletler ve AB ülkelerinde kullanılan güncel sınıflandırmaya geçilerek dijital hizmetler, çevrim içi teslimat ücretleri, elektrikli araç şarjı gibi yeni tüketim kalemleri kapsama alındı.
Bu kapsamda “Haberleşme” grubu “Bilgi ve İletişim” olarak genişletilirken, “Eğlence ve Kültür” grubu “Eğlence, Dinlence, Spor ve Kültür” başlığı altında yeniden düzenlendi. Ayrıca daha önce “Çeşitli Mal ve Hizmetler” içinde yer alan bazı kalemler ayrıştırılarak “Sigorta ve Finansal Hizmetler” ile “Kişisel Bakım, Sosyal Koruma ve Çeşitli Mal ve Hizmetler” olarak yeniden tanımlandı.
Baz yılı 2025 oldu, geçmiş veriler değişmedi
TÜFE’nin baz yılı 2025 olarak güncellendi. Bu değişiklik endeksin ölçeklendirilmesini kolaylaştırırken, geçmiş aylara ve yıllara ait enflasyon oranlarında herhangi bir revizyona yol açmadı. Yani manşet enflasyon verileri aynen korunmuş oldu.
Ağırlıklarda hizmet sektörünün payı arttı
Yeni sistemde, TÜFE ağırlıklarının belirlenmesinde “Ulusal Hesaplar Hanehalkı Nihai Tüketim Harcamaları” ana veri kaynağı haline getirildi. Böylece tüketim kalıplarındaki değişimlerin daha hızlı ve sağlıklı şekilde endekse yansıtılması hedeflendi.
Bu değişimle birlikte en dikkat çekici artış hizmet sektöründe yaşandı. Hizmetlerin TÜFE içindeki payı 7,4 puan yükselirken; özellikle ulaştırma, lokanta ve konaklama ile eğlence ve kültür harcamaları öne çıktı. Buna karşılık enerji, temel mallar ve gıda gruplarının ağırlığında düşüş gözlendi.
Enflasyona etkisi sınırlı
Merkez Bankası’nın yaptığı etki analizine göre, ağırlık yapısındaki bu değişikliklerin 2026 yılı ocak ayı enflasyonuna etkisi yaklaşık 0,1 puanlık düşüş yönünde oldu. Yıllık bazda ise hizmet grubunun artan ağırlığının enflasyonu yaklaşık 1 puan yukarı çekme potansiyeline sahip olduğu, ancak hizmet enflasyonundaki beklenen gerilemenin bu etkiyi sınırlayabileceği ifade edildi.
Analizde, TÜFE kompozisyonundaki güncellemelerin tüketim alışkanlıkları ve makroekonomik göstergelerle daha uyumlu bir yapı oluşturduğu vurgulandı.
