Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin enerjide dışa bağımlılığını 2030’da yüzde 50’nin altına indirmeyi ve 2040’ta enerji bağımsızlığına ulaşmayı hedeflediklerini açıkladı. Milli Enerji 2040 Lansmanı’nda konuşan Bayraktar, enerji verimliliği yatırımlarına ve nükleer enerjinin üretimdeki rolüne dikkat çekti.

Antalya’da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Konferansı (COP31) öncesinde açıklanan Milli Enerji 2040 programı, Türkiye’nin uzun vadeli enerji stratejisine yön verecek. Bayraktar, 2017’de açıklanan Milli Enerji ve Maden Politikası’nın ardından değişen koşulların daha uzun vadeli bir planlama gerektirdiğini söyledi. Madencilik alanındaki yeni yol haritasının ise 2027’de düzenlenmesi planlanan Maden Şurası’nda paylaşılacağını belirtti.

Enerji ve maden ithalatına 24 yılda 1,1 trilyon dolar ödendi

Bayraktar, Türkiye’nin son 24 yılda enerji ve maden ithalatına yaklaşık 1,1 trilyon dolar ödediğini açıkladı. Enerji ithalatının 2022’de 96,5 milyar dolara ulaştığını belirten Bakan, son dört ila beş yılda yıllık ortalama faturanın 65–70 milyar dolar civarında olduğunu söyledi.

Bayraktar’ın aktardığına göre, 2022–2025 döneminde cari açık yaklaşık 33 milyar dolar, enerjide dışa bağımlılık oranı ise yüzde 67–68 düzeyindeydi. Dışa bağımlılığın yüzde 48–50 bandına inmesinin cari dengede belirgin bir iyileşme sağlayabileceğini belirten Bayraktar, 2030 hedefini yüzde 50’nin altı olarak açıkladı. Bakan, enerji ithalat faturasını düşürmenin yanı sıra savunma sanayisindeki yüksek katma değerli üretim modelinin diğer sanayi kollarına da yayılması gerektiğini söyledi.

Yapay zekâ ve iklim değişikliği elektrik talebini artırıyor

Pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, ticaret gerilimleri, gümrük tarifeleri ve bölgesel çatışmaların küresel enerji sistemini sarstığını belirten Bayraktar, son altı yılı “kusursuz bir fırtına” olarak nitelendirdi. Yapay zekâ çağında rekabet gücünü belirleyecek iki alanın kritik madenler ve elektrik altyapısı olduğunu söyleyen Bakan, veri merkezlerinin kesintisiz, kaliteli ve temiz elektriğe duyduğu ihtiyaca dikkat çekti.

Bayraktar’ın aktardığı öngörülere göre Türkiye’nin nüfusu 2040’ta yaklaşık 91,5 milyona ulaşabilir. Ekonominin bu tarihe kadar yıllık ortalama yüzde 4,4 büyümesi ve gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık 1,9 katına çıkması bekleniyor. Nüfus artışı, şehirleşme ve ekonomik büyümenin yanı sıra yaygınlaşan klima kullanımı ile su kıtlığına karşı deniz suyunun arıtılması için gereken elektrik de talep hesaplarına dahil ediliyor. Bayraktar, arz güvenliği ve iklim hedeflerinin birlikte ele alınacağını belirtti.

Enerji verimliliğinde 20 milyar dolarlık yatırım hedefi

Bayraktar, beş başlığa dayanan yol haritasının ilk sırasında enerji verimliliğinin bulunduğunu söyledi. 2017–2023 dönemindeki Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı’nın ardından devreye alınan 2024–2030 programıyla kamu ve özel sektörün toplam 20 milyar dolarlık yatırım yapması hedefleniyor. Kamu binaları için belirlenen enerji tasarrufu hedefi ise yüzde 30.

Sanayi, ulaştırma, tarım ve binalarda enerji tüketimini azaltmaya yönelik çalışmaların hızlandırılacağını belirten Bayraktar, konutlarda mantolama ve sanayide verimlilik projeleri için finansmana erişimin kolaylaştırılması gerektiğini söyledi. Bakan, başvuru süreçlerinin sadeleştirilmesi ve 2030 sonrası için yeni bir verimlilik programı hazırlanması üzerinde de durdu.

Nükleer enerji yatırımlarının hızlanması bekleniyor

Bayraktar, Türkiye’nin enerji kaynakları arasına nükleer enerjiyi dahil etmesi gerektiğini söyledi. COP28’de bir grup ülkenin küresel nükleer enerji kapasitesini 2050’ye kadar üç katına çıkarma hedefi koyduğunu hatırlatan Bakan, Türkiye’nin de bu girişime katıldığını belirtti. Veri merkezleri ve yapay zekâ uygulamalarının elektrik ihtiyacına işaret eden Bayraktar, nükleer enerji yatırımlarının önümüzdeki dönemde hızlanacağını ifade etti.