2027-2029 döneminde kamu yatırımlarında yerli ürün kullanımının artırılması amaçlanıyor. Kamu-özel iş birliği (KÖİ) modeliyle gerçekleştirilen projeler dahil olmak üzere kamu yatırımlarında yerli malına öncelik verilecek. Yeni projelerde ekonomik uygulanabilirlik, erişilebilirlik, iş sağlığı ve güvenliği gibi kriterler de dikkate alınacak.
Kamu yatırımlarının planlanması ve uygulanmasına ilişkin esaslarda yerli üretimi destekleyen yaklaşım ön plana çıkıyor. Finansman yöntemi ne olursa olsun kamu yatırımlarının stratejik belgelerde belirlenen hedeflerle uyumlu olması ve ekonomik açıdan uygulanabilir projelerin yatırım için teklif edilmesi esas olacak. Bu kapsamda kamu-özel iş birliği modeliyle hayata geçirilen projelerde de yerli malı kullanımına öncelik tanınacak.
KÖİ Projelerinde Ekonomik Verimlilik Esas Alınacak
Kamu-özel iş birliği modelinin kullanımında harcama etkinliği önemli kriterlerden biri olacak. KÖİ modeli, projenin bu yöntemle gerçekleştirilmesinin kamu kaynaklarının doğrudan kullanılmasına kıyasla daha yüksek harcama etkinliği sağladığı durumlarda tercih edilecek.
Cumhurbaşkanlığı yetkisine sunulacak KÖİ projeleri için kapsamlı bir ön yapılabilirlik etüdü hazırlanması gerekecek. Söz konusu çalışmalarda projelerin teknik, finansal, ekonomik, sosyal ve hukuki açıdan uygulanabilirliği değerlendirilecek. Ayrıca öngörülen katkı payları, doğrudan ödemeler ve garantiler dahil olmak üzere risk analizleri ile harcama getirisi hesaplamaları da incelenecek.
Kamu Yatırımlarında Yerli Malı Önceliği
Yeni dönemin dikkat çeken başlıklarından biri yerli üretimin desteklenmesi olacak. KÖİ modeliyle gerçekleştirilen projeler de dahil olmak üzere kamu yatırımlarında yerli malı kullanılmasına öncelik verilecek.
Böylece kamu yatırımlarının oluşturduğu talebin yerli üretim kapasitesine katkısının artırılması hedeflenecek. İlgili mevzuat kapsamında gerekli olan projeler ise “ÇED Olumlu” belgesi veya “ÇED gerekli değildir” kararı alındıktan sonra teklif edilebilecek.
Yeni Kamu Projeleri Engelli Erişimine Uygun Olacak
2027-2029 dönemindeki kamu yatırımlarında erişilebilirlik kriterleri de dikkate alınacak. Engelliler Kanunu kapsamında yeni projelerin engelli bireylerin erişimine uygun şekilde hazırlanması esas olacak. Mevcut projelerin ise erişilebilirlik standartlarına uygun hale getirilmesi göz önünde bulundurulacak. Projelendirme ve uygulama süreçlerinde ilgili erişilebilirlik standartlarına uyulması gerekecek.
Kadınların Toplumdaki Konumunu Güçlendirecek Yaklaşım
Kamu kurumları, 2027-2029 dönemindeki yatırım projelerinin planlama ve uygulama süreçlerinde kadınların toplum içindeki konumlarının güçlendirilmesine katkı sağlayacak unsurları da dikkate alacak. Bunun yanında kamu yatırım projelerinin hem hazırlık hem de uygulama aşamalarında iş sağlığı ve güvenliği konusu özellikle gözetilecek.
Finansal Kiralama Yatırımlarında Yeni Esaslar
Finansal kiralama yöntemiyle gerçekleştirilen yatırımların kamu yatırım programlarında nasıl gösterileceğine ilişkin esaslar da belirlendi.
Finans tipi kiralamalar kamu yatırım programına dahil edilecek. Kiralamaya konu yatırım malının toplam değeri, kiralamanın başladığı ilk yılın kamu yatırım programında yıl ödeneği olarak gösterilecek. Sonraki yıllarda ise aynı kiralamaya ilişkin ayrıca ödenek gösterilmeyecek.
Bu uygulamayla kuruluşun yatırım bütçesinden ilk yıl nakit harcama yapılmasa dahi söz konusu yatırım malının sabit sermaye stokuna katıldığı görülebilecek. Faaliyet tipi finansal kiralama yatırımları ise kamu yatırım programlarında yer almayacak.
Özelleştirme Kapsamındaki Kuruluşlar İçin Yatırım Düzenlemesi
Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar da 2027-2029 dönemi yatırım tekliflerini özelleştirme programına uygun şekilde hazırlayacak. Özellikle yeni başlayacak projeler ve yeni ihaleler bu kapsamda değerlendirilecek.
Hazırlanan teklifler, özelleştirme programına uygunluk değerlendirmesiyle birlikte Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına gönderilecek.
TOKİ ve Özel Yüklenicilerle Yapılacak Projeler Programa Alınacak
Kamu kuruluşlarının TOKİ veya özel yükleniciler aracılığıyla arsa ya da diğer gayrimenkuller karşılığında yaptıracağı bina ve tesislerin de projelendirilerek kamu yatırım programına teklif edilmesi gerekecek.
Arsa karşılığında gerçekleştirilmesi planlanan projeler, proje tutarı ve diğer temel parametreleriyle kamu yatırım programında gösterilecek. Ancak bu projelerin harcama ve ödenekleri toplam hesaplamasına dahil edilmeyecek.
Yatırımları Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen kuruluşlar ise yatırım tekliflerini Bakanlığın görüşünü aldıktan sonra Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletecek.
Bölgesel Yatırım Tekliflerinde Kurumlar Arası İş Birliği
Bölge Kalkınma İdareleri, eylem planlarında bulunan yatırımlara yönelik teklifleri ilgili kamu kurum ve kuruluşlarıyla koordinasyon içinde hazırlayacak.
Projeler önceliklendirildikten sonra ilgili kuruluşlarla birlikte Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına sunulacak.
Valilikler de kamu kuruluşlarının illerde gerçekleştirmeyi planladığı yatırım projelerine ilişkin teklifleri değerlendirecek. İl koordinasyon kurullarında oluşan valilik görüşleri, doğrudan ilgili yatırımcı kamu kuruluşuna iletilecek.
Yeni dönemde uygulanacak esaslarla kamu yatırımlarında yerli malı kullanımı, ekonomik uygulanabilirlik, erişilebilirlik, iş güvenliği ve kaynakların etkin kullanımı temel başlıklar arasında yer alacak.
