15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün de aralarında bulunduğu otoyol ve bağlantı yollarına ilişkin yeni karar Resmi Gazete'de yayımlandı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, mülkiyetin devlette kalacağını ve değerlendirilen modelin belirli süreli işletme hakkı devrine dayandığını açıkladı.
Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) sorumluluğunda bulunan bazı köprü, otoyol, çevre yolu ve bağlantı yollarının özelleştirme kapsamına alınmasına ilişkin yeni düzenleme gündeme geldi.
Cumhurbaşkanı kararı doğrultusunda söz konusu altyapıların mülkiyeti devredilmeden, 30 yıla kadar işletme hakkının özel sektöre verilmesine yönelik modeller değerlendirilecek. Özelleştirme işlemlerinin 31 Aralık 2031'e kadar tamamlanması öngörülüyor.
Hangi Köprü ve Otoyollar Kapsamda?
Yeni kararla Niğde-Pozantı Otoyolu, Gaziantep Çevre Otoyolu ve Bursa Çevre Otoyolu; bağlantı yolları ve hizmet tesisleriyle birlikte özelleştirme programına dahil edildi.
Daha önce kapsama alınan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü ve Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile Edirne-İstanbul-Ankara, Pozantı-Tarsus-Mersin, Tarsus-Adana-Gaziantep, Toprakkale-İskenderun, Gaziantep-Şanlıurfa, İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyolları da programda bulunuyor.
İzmir ve Ankara çevre otoyolları da kapsamdaki ulaşım altyapıları arasında bulunuyor.
Köprü ve Otoyolların Mülkiyeti Devlette Kalacak
Düzenlemenin en dikkat çeken noktalarından biri mülkiyet konusu oldu. Köprü ve otoyolların mülkiyetinin özel sektöre satılması öngörülmüyor.
Bunun yerine işletme hakkı devri, kiralama veya gelir ortaklığı gibi farklı modeller değerlendirilebilecek. İşletme süresinin ise 30 yıla kadar olması planlanıyor.
Devir işlemleri gerçekleşene kadar yolların bakım ve onarım faaliyetlerini KGM sürdürecek. İşletme hakkının devredilmesi halinde ise KGM'nin denetleyici rolünün devam etmesi öngörülüyor.
Özelleştirme İdaresi'nden Açıklama Geldi
Kararın ardından Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB) kamuoyunda gündeme gelen iddialara ilişkin açıklama yaptı.
Açıklamada, KGM tarafından işletilen otoyol ve köprülerle ilgili teknik, hukuki ve mali hazırlıkların ilgili kamu kurumlarıyla koordinasyon içerisinde devam ettiği bildirildi.
Yürütülen çalışmanın kamu varlıklarının doğrudan satışına yönelik olmadığı özellikle vurgulandı. Mülkiyetin devlette kalması şartıyla belirli süreli işletme hakkı devrinin değerlendirildiği belirtildi.
Bakanlık: Öncelik Gelir Değil Hizmet Kalitesi
ÖİB, değerlendirilen modelin temel amacının kamuya gelir sağlamak olmadığını açıkladı. Buna göre hedef; otoyollardaki hizmet kalitesinin yükseltilmesi, bakım ve yatırımların hızlandırılması ve işletme verimliliğinin artırılması.
Açıklamada kamuoyunda gündeme gelen “otoyollar yılda 600 milyon dolar kâr ediyor” iddiasına da yanıt verildi.
ÖİB, söz konusu 600 milyon dolarlık rakamın kâr değil, gelir olduğunu belirtti. Bu tutarın yaklaşık 300 milyon dolarının bakım ve onarım giderlerine ayrıldığı, bunun yanında yatırım, yenileme, personel ve işletme maliyetlerinin de bulunduğu ifade edildi.
“30 Yılda 18 Milyar Dolar Kâr” Hesabına Yanıt
Özelleştirme İdaresi, yıllık 600 milyon dolarlık gelirin doğrudan 30 yıl ile çarpılarak 18 milyar dolarlık kâr veya kamu zararı hesabı yapılmasının teknik açıdan doğru olmadığını bildirdi.
Altyapı projelerinin ekonomik değerinin belirlenmesinde trafik tahminleri, bakım ve yenileme yatırımları, personel giderleri, işletme maliyetleri, finansman giderleri ve çeşitli risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Ücretsiz Otoyollar Ücretli mi Olacak?
Açıklamada sürücüleri yakından ilgilendiren ücretlendirme konusuna da değinildi. Mevcut çalışmalar kapsamında ücretsiz otoyolların ücretli hale getirilmesine yönelik bir karar bulunmadığı belirtildi.
Aynı şekilde geçiş ücretlerine ilave zam yapılması veya mevcut çalışanların haklarını kaybetmesine neden olacak bir kararın da söz konusu olmadığı ifade edildi.
Resmi Gazete'de yayımlanan kararın doğrudan özelleştirme ihalesine çıkıldığı anlamına gelmediği de vurgulandı. Kararın, yapılabilecek işlemler konusunda Özelleştirme İdaresi Başkanlığını yetkilendirdiği ve sürecin mevzuat çerçevesinde yürütüleceği bildirildi.
